Біз оқуды үйретеміз — Нұр-Сұлтан колледжінің директорымен сұхбат

Нұр-Сұлтандағы Экономика-заң колледжі (euk.kz) — Қазақстан елордасының алғашқы колледждерінің бірі. Колледжде тәжірибелі профессор-оқытушылар құрамы жұмыс істейді, ол бірқатар танымал әрі «табысты» мамандықтар бойынша сапалы білім алғысы келетін талапкерлерге тиімді жағдай ұсынады. Мысалы, «Есеп және аудит» мамандығында жігіттер мен қыздар нарықта сұранысқа ие бухгалтер кәсібінің барлық қыр-сырын үйренеді. Ал «Заңгер-кеңесші» мамандығында студенттер сот мекемелерінде, прокуратурада, бюджеттік және коммерциялық ұйымдардың заң бөлімдерінде қызмет етуге мұқият даярланады. Мұнда сондай-ақ IT мамандары мен дизайнерлер оқытылады.

Колледж туралы бізге оның тұрақты директоры, техника ғылымдарының кандидаты (Мәскеу, НИИЖБ), профессор, Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі, Ыбырай Алтынсарин атындағы төсбелгінің иегері Гаврош Тілеубайұлы Әубәкіров толығырақ айтып берді.

Колледж түлектері — басымдықта

— Сәлеметсіз бе, Гаврош Тілеубайұлы! Сіздің Қазақстан Республикасының білім беру жүйесіндегі ғылыми, педагогикалық және әкімшілік жұмыс тәжірибеңіз мол. Колледждің артықшылығы неде?

— Қайырлы күн! Экономика-заң колледжі Қазақстан елордасында дәл қажет кезде — мемлекет экономикасы халық шаруашылығының түрлі салаларында жұмыс істей алатын орта буын мамандарын жүйелі түрде даярлауды қажет еткен шақта ашылды. Колледждің артықшылығы — бала тоғызыншы сыныптан кейін-ақ мамандығын таңдап, мақсатты түрде оқиды, оның оқуға қызығушылығы оянып, болашағын көре бастайды. Ол ересек өмірдегі жұмыстың мақсаттары мен мүмкіндіктері туралы ертерек ойлана бастайды. Колледжді бітірген бала орта кәсіптік білім туралы диплом алады, бұл оған университетте қысқартылған бағдарлама бойынша оқуға құқық береді: жоғары оқу орнында төрт емес, үш жыл ғана оқиды.

Басқа да артықшылықтары бар. Мәселен, біздің түлек университетті бітірмей тұрып-ақ жұмысқа орналасып, жоғары білімін аяқтаған кезде мамандығы бойынша еңбек өтілі болуы мүмкін — бұл жоғары оқу орнынан кейін жұмысқа тұру үшін аса маңызды. Яғни осы есептен көрініп тұрғандай, колледжді бітіру — мамандық алудың тиімді әрі ең жақсы жолы. Колледжді бітірген жас ересек өмірге ертерек араласады, кәсібін ертерек айқындайды, дипломын ертерек алады, еңбек жолын ертерек бастайды. Менің ойымша, мұның маңызы зор.

Бұған колледжді бітірген соң жоғары оқу орындарына ақылы негізде түсу емтихандарынсыз түсетінін де қосыңыз. Яғни оған түсу емтихандарын да, ҰБТ-ны да тапсырудың қажеті жоқ.

Оқуға және еңбекке ынталандыратын орта

— Айталық, жас жігіт келісіп, сіздің колледжге оқуға түсті. Ол оқытушылар жетіспейтін немесе сабақ беретін профессор өз міндетіне үстірт қарайтын жағдайға тап болмай ма?

— Ол достық, жағымды әрі оқуға ынталандыратын ортаға тап болады. Колледжде мамандар даярлауға тамаша жағдай жасалған: оқу ісі бойынша да, компьютерлермен, зертханалармен, шеберханалармен жабдықталуы жағынан да қажеттінің бәрі бар. Аудиториялар оқу процесіне арнайы жабдықталған, төбесінің биіктігі 3–3,5 метрден асады, бұл ауаның көлемін арттырады — баланың аудиторияда отыруы үшін мұның маңызы зор. Аудиториялар кең, топтағы студенттер саны әдетте 20–25-тен аспайды. Басқа колледждер мен мектептерде не болып жатқанына қарасаңыз, қазір мектептерде бір сыныпта 35–40 бала отыратынын жақсы білесіз. Мұндай тығыздық балаларға толыққанды білім алуға мүмкіндік бермейді.

Колледждің тағы бір артықшылығы — сабақ жүргізетін оқытушылармен тікелей әрі белсенді қарым-қатынас. Топта бала аз болғандықтан, оқытушылар сабақ барысында әрқайсысының білімін тексеріп, материалды түсіндіріп, сұрақтарға жауап бере алады. Жоғары оқу орындарында мұндай тәсіл белгілі бір қиындық туғызады: онда оқу студенттің өз бетінше жұмысына бағытталған. Ал бізде балалар тоғызыншы сыныптан кейін оқи бастайтындықтан, бұл олар үшін мектептен жоғары оқу орнына өтудің жақсы өтпелі жолы.

— Қазір айтуға сәнге айналғандай, транзиттік нұсқа...

— Иә, бұл сөздің ең жақсы мағынасында. Өйткені біздің түлектер жоғары оқу орнында оқуға кәсіби тұрғыдан әлдеқайда дайын болады және, әдетте, жоғары оқу орындарында «бес» пен «төртке» оқиды, мамандығының барлық пәндерін еркін меңгереді. Нені оқу керегін, өз бетінше жұмысты қалай орындау керегін біледі, оқытушыға, айтатыны, «аузын ашып» қарап отырмайды. Әрине, олар бағдарламаны белгілі бір көлемде ғана өткен шығар. Қалғанын университет қосымша береді...

Екінші жағынан, қазіргі уақытта жұмыс берушілер тіпті жоғары оқу орындарының түлектерімен салыстырғанда кәсіби тұрғыдан жақсы даярланған колледж түлектерін жұмысқа алуға бейім.

— Өйткені оларға дайын мамандарды алу тиімдірек пе?

— Әрине. Біздің түлектер дайын, практиканың көп көлемінен — өндірістік, танысу, оқу практикаларынан өткен. Сондықтан мамандығы бойынша жұмысқа бірден кірісуге дайын.

Өз криминалистикалық зертханасы және тәжірибелі мамандардың кейстері

— Айтыңызшы, сіздер заңгерлер даярлайсыздар. Сіздерде студент заң сараптамасын жүргізуді үйрене алатын өз зертханасы бар ма?

— Бізде ғылыми және оқу басылымдарының үлкен кітапханасы ғана емес, өз зертханаларымыз да бар, мысалы, қажетті жабдықпен жарақтандырылған криминалистикалық зертхана. Колледж студенттері онда криминалистиканың әліппесін үйренеді, өйткені мұны әр заңгер білуі керек. Оларға бұл пәнді Қазақстан Ішкі істер министрлігінің бұрынғы қызметкері, біздің оқытушымыз — подполковник Жаркынбек Төлегенұлы Сүлейменов оқытады.

Ол бұл пәнді тамаша жүргізеді. Тергеу барысында түрлі мән-жайларды анықтау үшін криминалистикада қолданылатын барлық құралдармен таныстырады. Ол — құқық қорғау органдарында 20–25 жылдай қызмет еткен тәжірибелі маман, сондықтан өз тәжірибесінен, әріптестерінің тәжірибесінен алынған кәсіби кейстері көп.

— Ал басқа пәндер бойынша жағдай қалай?

— Біз өндірістен келген, өз кәсібін өте жақсы, терең білетін тәжірибелі оқытушыларды іріктеуге тырысамыз. Оқытушылар оқу кейстерін, өз тәжірибесінен мысалдарды талдағанда балаларға өте қызықты. Бұл — студенттер үшін үлкен артықшылық. Екінші жағынан, педагогтеріміздің ғылыми жетістіктері де зор. Мысалы, бізде колледждерге арналған оқулықтардың, құралдардың, отандық және шетелдік ғылыми журналдарда жарияланған түрлі ғылыми мақалалардың авторы, тарих ғылымдарының кандидаты — тарихшы-оқытушы бар.

Бухгалтерлер, дизайнерлер, бағдарламашылар

— Колледжіңіз тағы қандай мамандықтар бойынша даярлайды?

— Есеп және аудит. Бұл — өте өзекті мамандық, өйткені шағын, орта, ірі кез келген ұйымға мекеменің бүкіл қаржы қызметін жүргізе алатын сауатты бухгалтер қажет. Сондықтан бұл мамандық та өте жақсы, әсіресе бұл мамандыққа қыздар көп ұмтылады, өйткені бұл жұмыс оларға тән ұқыптылық пен шыдамдылықты талап етеді. Колледжді бітірген қыздардың көбі бухгалтер болып жұмыс істейді, тіпті бас бухгалтерлер де бар. Колледж қабырғасынан шыққан түлегіміз бухгалтерлік бағдарламаларды пайдалануды, бухгалтерлік жазбалар жасауды, бюджетті жасақтауды, бухгалтерлік және салық құжаттарымен, есептермен жұмыс істеуді біледі. Мұның құны зор.

Дизайнерлер де даярлаймыз. Бүгін заман сондай: байқасаңыз, елордамыз Нұр-Сұлтанда барлық жерде жарнамалық билбордтар тұр. Өйткені қаламызда ондаған, жүздеген, мыңдаған түрлі кәсіпорын мен мекеме бар. Олардың бәрі жарнамаланады, оның үстіне жарнаманың түрі көп. Бұл жерде компьютерді және арнайы дизайнерлік бағдарламаларды жақсы меңгеру қажет. Студенттер біздің дизайн-студияларымызда компьютерлік графиканы түрлі нұсқада, соның ішінде ең заманауи графикалық бағдарламалар пакеттерін және анимациялық графикамен жұмысты меңгереді.

Біз бағдарламашыларды да оқытамыз. Ақпараттық технологиялар саласындағы мамандарды даярлау курсы үнемі жаңартылып отырады, оқу теорияны практикалық сабақтармен және нақты мысалдарды пысықтаумен ұштастыру қағидатымен құрылған. Сізді, мысалы, веб-әзірлеу саласындағы аса тәжірибелі мамандар оқытады. Жақсы жабдықталған компьютер аудиторияларының жайлы ортасында жастар әсерлі эффектілер мен бағдарламалау үлгілерін жасауды оңай үйренеді, кодтың сапасын тестілеп, бақылайды, веб-әзірлеуді автоматтандыру құралдарын тиімді қолданады. Жалпы алғанда, оқу барысында Frontend пен Backend-ке жүйелі бөлінген озық веб-әзірлеу технологиялары туралы нақты құрылымды теориялық түсінік қана емес, «толық циклды» (full-stack) әзірлеушінің өзекті практикалық білім кешені де меңгеріледі.

Жатақхана, дискотека және өз жаттығу залы

— Оқу жақсы ғой, ал басқа қаладан келгендер қайда тұрады?

— Бізде барлық жағдай жасалған: ас үйі, ыстық суы және басқа да ыңғайлылықтары бар, толық абаттандырылған бес қабатты өз жатақханамыз бар. Ол колледжден жаяу жетерлік жерде. Әсіресе қатал климатымызда балаларға алыстан, көлік ауыстырып келудің қажеті жоқ. Колледжден небәрі жиырма метрдей жерде, тіпті қысқы киім киюдің де қажеті жоқ. Кірпіш ғимаратта. Сонымен қатар бізде сабақ бір ауысымда өтеді, бұл студенттерге көп артықшылық береді. Олар сабақтан кейін қосымша жұмыс істей алады: бірінші ауысымда оқиды, екінші ауысымда жұмыс істейді. Бұл да қазіргі заманда маңызды. Бұл — ата-аналарға да көмек. Студенттердің өзінде дербестік, өз бетінше әрекет ету қабілеті дамиды. Студенттер үшін бұл — игілік.

— Жастар — жастар ғой: оқу мен жұмыс қана емес, демалғысы да келеді. Демалыс қалай ұйымдастырылған?

— Бізде арнайы конференция залы бар, онда конференциялар мен оқу-ғылыми іс-шаралар ғана емес, дискотекалар да өткізуге болады. Колледж тамаша музыкалық орталық сатып алды. Балалар концерттер мен тақырыптық кештерді өздері ұйымдастыра алады. Барлық аппаратура бар, олардан тек ынта-жігер талап етіледі, ал жастарда ол әрқашан артығымен табылады.

— Ал спорт жағы қалай?

— Бізде тренажерлармен және басқа да қажетті спорт жабдықтарымен жарақтандырылған жаттығу залы бар. Сондай-ақ аулада жазғы спорт алаңы бар, онда баскетбол, волейбол ойнауға болады.

Волонтерлік тәжірибе және салауатты патриотизм

— Сіздер Қазақстан елордасында орналасқансыздар. Колледждің қаланың мемлекеттік және қоғамдық құрылымдарымен байланысы қаншалықты тығыз?

— Біз студенттердің Nur Otan партиясының жастар қанаты — «Жас Отан» қызметіне қатысуын қолдаймыз. Олардың «Жас Отан» жұмысына қатысып, айтарлықтай жетістікке жеткен жағдайлары көп. Оның үстіне қоғамдық өмірге қатысу тәжірибесі, волонтерлік тәжірибе болашақ жұмысында да көмектеседі. Өйткені бұл — адамдармен қарым-қатынастың пайдалы дағдыларын іс жүзінде меңгеру, ұжымда жұмыс істеу қабілеті қалыптасады, салауатты патриотизм тәрбиеленеді. Осы бағыттағы барлық іс-шараларды колледжіміздің Жастар ісі жөніндегі комитеті «Жас Отанмен» бірлесіп өткізеді.

Мамандығы бойынша жұмысқа орналасу

— Келесі сұрақ жұмысқа орналасу туралы. Колледжіңізді бітірген студенттердің жұмысқа орналасуға қандай мүмкіндіктері бар?

— Түрлі практикаларға жібермес бұрын студенттерге практика — оқудың қажетті, маңызды бөлігі екенін түсіндіреміз. Сонымен қатар өздеріңізді қалай көрсетіп, кәсіпорын ұжымын қаншалықты қызықтырсаңыздар, олар сіздерді жұмысқа солай шақырады. Солай болып та жатады. Біздің студенттер өздерін жақсы маман, қоғамшыл, тәртіпті қызметкер ретінде көрсетеді. Сондықтан, әдетте, практикадан кейін оларды практикадан өткен ұйымдарына жұмысқа шақырады.

Сайтымызда біз ынтымақтасатын жұмыс берушілердің тізімі бар. Бұл — біз тығыз байланыс сақтайтын және студенттерді негізінен практикаға да, жұмысқа да алатын отыз-қырықтай кәсіпорын.

Іскер Z ұрпағы және директор гранттары

— Сұхбатты қорытындылай келе не айтасыз?

— Біздің колледж кеше не бүгін құрылған жоқ: ол Нұр-Сұлтан қаласының білім беру нарығында 20 жыл бойы тұрақты жұмыс істеп келеді. Бұл — Нұр-Сұлтанда 1999 жылы құрылған алғашқы колледждердің бірі. Қателеспесем, осы қалада құрылған екінші жеке колледж. Осы уақыт ішінде Нұр-Сұлтан қаласында ғана емес, бүкіл республикада барлық салаларда жұмыс істеп жүрген төрт мыңнан астам түлек даярланды.

Бізде бүкіл Қазақстаннан келген студенттер бар. Олардың көбі ата-анасы тұратын облысына оралып, сонда табысты еңбек етуде. Оларды онда қуана қарсы алады.

Біз бір қаламен шектелмейміз: бізге еліміздің түрлі қалалары мен ауылдарынан келеді, біз оларға бас тартпаймыз. Оларды даярлауға мүмкіндігіміз бар. Бізде белгілі бір жеңілдіктер бар, мысалы, көпбалалы отбасыларға, жетімдерге, мүгедектерге. Яғни әлеуметтік бөлігіміз де бар. Оқу процесінде де, қоғамдық және спорттық өмірде де озат студенттерге директордың гранттары бар.

Бірақ ең бастысы — біз балаларымызды оқуды үйретеміз! Оларды ойлануға, болашаққа көз тігуге, алдарына дұрыс, батыл мақсаттар қоюға үйретеміз.

Айта кету керек, колледж жұмыс істеген 20 жыл ішінде түлектер жыл сайын мақсатшыл, білімді, тәртіпті бола түсуде. Әсіресе соңғы жылдары. Алғашқы қабылдауларымызбен айырмашылық өте үлкен. Сенімдімін, «Кадрлар бәрін шешеді!» деген әйгілі сөз дәл соларға лайық. Қазір келіп жатқан балалар өте іскер, мақсатшыл, оқып, еңбек етіп, белгілі бір жетістіктерге әлдебір дерексіз жерде емес, дәл өз елімізде, Қазақстан Республикасында жетуге ұмтылады. Олар мемлекетіміздің өркендеуін қалайды және еліміздің дамуы үшін қолдан келгеннің бәрін іс жүзінде жасауға тырысады!

Гаврош Тілеубайұлы Әубәкіров

• 1948 жылы туған, ұлты қазақ, техника ғылымдарының кандидаты, профессор, ҚР білім беру ісінің үздігі, Ы. Алтынсарин атындағы құрмет белгісімен марапатталған
• 1971 — Алматыдағы В. И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын «Өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс» мамандығы бойынша бітірді
• 1971–1973 — Марксизм-ленинизм университеті (Алматы)
• 1971–1973 — «Казпромстрой НИИ проект» институтының инженері, кіші ғылыми қызметкері (Алматы)
• 1973–1976 — НИИЖБ күндізгі бөлімінің аспиранты (Мәскеу)
• 1976–1981 — «Казпромстрой НИИ проект» жобалау және ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері (Алматы)
• 1981–1994 — Алматы сәулет-құрылыс институтының доценті, декан орынбасары
• 1994–1998 — ҚР Білім және мәдениет министрлігі инспекциялау департаментінің бас маманы, бөлім бастығы, директор орынбасары (Алматы)
• 1998 — ҚазМСҚА профессоры
• 1999 жылдан бері — Астанадағы Экономика-заң колледжінің директоры

Бейбіт Саханов, vrk.news